اختلال شخصيت پارانوئيد

ویژگی اصلی اختلال شخصیت پارانوئید، الگوی بی اعتمادی و سوء ظن فراگیر به دیگران است به گونه ایی که انگیزه های دیگران بصورت بدخواهانه برداشت می شود. این الگو در اوایل بزرگسالی شروع می شود و در موقعیت های مختلف وجود دارد. اين اختلال شخصيتي 7 ملاک تشخيصي دارد که حداقل بايستي 4 ملاک در فردي وجود داشته باشد تا بتوان او را مبتلا به اختلال شخصيت پارانوئيد تشخيص داد.

ملاک های تشخیصی اختلال شخصیت پارانوئید

1 . در مورد وفاداری یا قابل اعتماد بودن دیگران تردید دارد،

2 . بدون دلیل موجه، در مورد وفاداری همسر خود سوء ظن مکرر دارد و بصورت بیمارگونه ایی حسود است،

3 . معتقد است که دیگران که او را استثمار می کنند، به او صدمه می زنند، یا او را فریب می دهند،

4 . از اظهارات محبت آمیز یا وقایع خوشایند، معانی پنهان تحقیرآمیز یا تهدید کننده برداشت می کند،

5 . مایل نیست اسرار خود را با دیگران در میان بگذارد (چون می ترسد روزی بر علیه خودش استفاده شود)،

6 . احساس می کند که به شخصیت یا اعتبار او حمله شده و زود با عصبانیت واکنش نشان می دهد،

7 . همواره از دیگران کینه به دل می گیرد (توهین ها، بی حرمتی ها، یا تحقیرهای دیگران را نمی بخشد).

1 . در مورد وفاداری یا قابل اعتماد بودن دیگران تردید دارد،
افراد مبتلا به این اختلال دائما فکر می کنند که دیگران پشت سرشان حرف می زنند، بد می گویند یا کارشکنی می کنند، و همیشه نگران این هستند که یک دشمن ناشناخته در یک جایی وجود دارد که می خواهد به آنها آسیب برساند. به جزء مسائل شخصی، از لحاظ شغلی هم خیلی گرفتاری دارند و مرتب در صدد این هستند که ببینند هر کسي چه می کند و چه کسي پشت سرشان حرف میزند، به دنبال مدرک جمع کردن هستند، نامه نویسی می کنند نامه می فرستند، نامه می گیرند و بعد این مدارک را پشت سر يکدیگر می گذارند، و به این دلیل این کارها را انجام می دهند چون فکر می کنند که همکارانشان با آنها دشمنی دارند و قرار است که یک روزی زیرآبش را بزنند و از کار برکنارش کنند و این مدارک در آن موقع به دردشان خواهد خورد. اختلال شخصیت پارانوئید با کمبود عزت نفس همراه است یعنی وقتی که انسان عزت نفس نداشته باشد شاید بیشتر فکر کند که دیگران راجع به او چه می گویند و چه فکری دارند و حتما در من عیبی هست که دیگران دارند درباره من صحبت می کنند.

2 . بدون دلیل موجه، در مورد وفاداری همسر خود سوء ظن مکرر دارد و بصورت بیمارگونه ایی حسود است،
افراد مبتلا به این اختلال دائما به همسرشان اتهام می زند که تو به من خیانت کردی بی وفایی کردی و حتی برای تایید اتهاماتشان ممکن است که شواهدی پیش پا افتاده و اتفاقی را جمع آوری کنند و بسیار تمایل دارند که روابط صمیمی شان را کاملا کنترل کنند تا جلوی خیانت همسرشان را بگیرند و تقریبا همیشه درباره محل ها، اعمال، نیت و وفاداری همسرشان از او سئوال می کنند و آنها را سیم چین می کنند. بنابراین شما در خانواده هایی که بیمار پارانوئید هست رنگ لبخند را نمی بینید و لبخندها پنهانی هستند به این دلیل که لبخند آشکار می تواند هزار جور تعبیر و تفسیر شود و آنقدر همسرشان را سئوال پیچ می کنند که با کی بودی چرا دیر اومدی چرا به من خیانت می کنی و حتی وقتی می بینند که همسرش از دستش عصبانی و ناراحت است و با او حرف نمی زند یا می خواهد از او طلاق بگیرد حالا برای این اتهامات خودشان، دلیل هم پیدا می کنند که باعث تائید شدن شک و سوء ظن شان می شود که ببین حتما پای مرد ديگري در میان است.

3 . معتقد است که دیگران او را استثمار می کنند، به او صدمه می زنند، یا او را فریب می دهند،
یک فرد پارانوئید بدون هیچ دلیلی و یا برپایه دلایل جزئی فکر می کند که دیگران علیه آنها توطئه چینی می کنند و ممکن است هر لحظه ناگهان به او حمله کنند و همیشه منتظر این هست که احساس گول خوردگی کند مثلا اگه یک خانه ایی را به قیمت مناسب خودش فروخته است باز هم میگويد که از چنگم درآوردند این ملت جمع شدن و من را نابود کردند. و کلا همیشه به دنبال نشانه هایی می گردد که بتواند ثابت کند که خطری او را تهدید می کند.

4 . از اظهارات محبت آمیز یا وقایع خوشایند، معانی پنهان تحقیرآمیز یا تهدید کننده برداشت می کند،
تحسین ها اغلب سوء تعبیر می شوند مثلا تحسین برای یک موفقیت، بصورت تلاشی جهت فشار آوردن بیشتر برای عملکرد بهتر، سوء برداشت می شود. اگر کسی به او می خواهد محبت کند به دنبال این می گردد تا ببیند این فرد برای چه می خواهد به او محبت کند یا اگر کسی به او نامه های دوستانه ایی بنویسد می خواهد بگردد و ببیند لابه لای این خط ها چه چیزی می تواند پیدا کند که از آن پیام ناگواری را استخراج کند.

5 . مایل نیست اسرار خود را با دیگران در میان بگذارد (چون می ترسد روزی بر علیه خودش استفاده شود)،
امکان دارد آنها از پاسخ دادن به سوال های شخصی خودداری کرده و بگویند که این اطلاعات به کسی مربوط نیست.

6 . احساس می کند که به شخصیت یا اعتبار او حمله شده و زود با عصبانیت واکنش نشان می دهد،
یک فرد مبتلا به پارانویا فردی است که دنیا را اصولا غلط می بیند و فردی است که فکر می کند هر چیزی که می اندیشد آن درست است و بسیار اهل منطق هم می تواند باشد و از باورهایی که برای خودش بوجود آورده به خوبی می تواند دفاع کند و به خوبی صحبت کند و حتی ممکن است دیگران را نیز متقاعد سازد ولی اگر یک کلمه از او انتقاد شود کار تمام است و اصولا فردی است که نمی تواند با دیگران مصالحه کند مرتب می تواند با مردم در حال دعوا و ستیز باشد مثلا شوخی اتفاقی یک همکار را بصورت حمله جدی به شخصیت خود برداشت کند و اغلب این افراد درگیر نزاع های قانونی می شوند.

7 . همواره از دیگران کینه به دل می گیرد (توهین ها، بی حرمتی ها، یا تحقیرهای دیگران را نمی بخشد)،
بی حرمتی های جزئی، خصومت زیاد را برانگیخته می کنند و احساسات خصمانه به مدت طولانی ادامه می یابند.

تشخیص افتراقی
برای متمایز کردن اختلال شخصیت پارانوئید از اختلالات دیگر مثل اختلال هذیانی، اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، یا افسردگی همراه با ویژگی های روان پریشی باید به این نکته توجه کنید که در اختلال پارانویا، نشانه های روان پریشی، مداوم نیست و ممکن است که دوره های روان پریشی بسیار کوتاه از چند دقیقه تا چند ساعت ادامه داشته باشند (مخصوصا در پاسخ به استرس).
و برای اینکه تشخیص اضافی اختلال شخصیت پارانوئید داده شود اختلال شخصیت باید قبل از شروع نشانه های روان پریشی وجود داشته باشد و باید هنگامی که نشانه های روان پریشی در حال بهبود هستند ادامه داشته باشد.
و اگر فردی ویژگی های شخصیتی داشته باشد که ملاک ها را برای یک یا تعداد بیشتری از اختلالات شخصیت علاوه بر اختلال شخصیت پارانوئید برآورده می کنند همه آنها می توانند تشخیص داده شوند.
اختلال شخصیت پارانوئید و اختلال شخصیت اسکیزوتایپی در صفات سوءظن، کناره گیری میان فردی، و اندیشه پردازی پارانوئید سهیم هستند ولی اختلال شخصیت اسکیزوتایپی نشانه هایی نظیر تفکر سحرآمیز، تجربیات ادراکی غیرعادی، و تفکر و گفتار عجیب و غریب را نیز شامل می شود.
افرادی که اختلال شخصیت اسکیزوئید را برآورده می کنند اغلب بصورت عجیب و غریب، نامتعارف، سرد و منزوی برداشت می شوند ولی معمولا اندیشه پردازی پارانوئید برجسته ندارند.
گرایش افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید به نشان دادن واکنش خشم به محرک  های جزئی، در اختلالات شخصیت مرزی و نمایشی نیز دیده می شود، با این حال این اختلالات لزوما با سوء ظن همراه نیستند.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت دوری جو نیز ممکن است مایل نباشند به دیگران اعتماد کنند ولی بیشتر به خاطر ترس از شرمنده شدن یا بی کفایت انگاشته شدن است تا ترس از نیت بدخواهانه دیگران.
اگرچه ممکن است رفتار ضداجتماعی در برخی از افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید وجود داشته باشد ولی معمولا توسط میل به نفع شخصی یا استثمار کردن دیگران همچون اختلال شخصیت ضداجتماعی برانگیخته نمی شود بلکه اغلب ناشی از میل به انتقام جویی است.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته ممکن است گاهی سوءظن، کناره گیری اجتماعی، یا بیگانگی نشان دهند ولی این عمدتا ناشی از ترس برملا شدن نقایص یا ضعف های آنهاست.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های رواني دي اس ام فايو

 

Copyright @2016 Hamed Jabbari